Na het verlies van een dierbare komen er onvermijdelijk momenten die extra, pijnlijk aanvoelen: de eerste verjaardag zonder hen, de lente of zomer, of het eerste jubileum dat niet meer samen gevierd wordt. Deze ‘eerste keren’ kunnen overweldigend zijn, maar begrijpen hoe ze ons raken, helpt bij de verwerking.
Er zijn verschillende manieren om met rouw en verlies om te gaan. Haast zoveel als er mensen zijn die met rouw en verlies te maken krijgen. Maar een ding lijkt duidelijk: de ‘oude’ notie dat rouw of verdriet een eindig proces is, verliest steeds meer terrein. En wel ten voordele van het ‘duale procesmodel’ waarbij herstel en verlies worden beschouwd als twee kanten van het rouwproces, die nauw met elkaar verbonden zijn. En die een onlosmakelijk deel van je leven gaan vormen, en zich met je persoonlijkheid gaan verweven.
‘Missing You’ is een organisatie die gemis en het proces van rouwen bekijkt op deze manier. De vzw organiseert rouwkampen, lotgenotenbijeenkomsten en themadagen waar deelnemers op een toegankelijke en speelse manier met rouw leren omgaan. Door groepsgesprekken, creatieve workshops en ontspannende activiteiten krijgen jongeren de kans om hun gevoelens te delen en te verwerken.
Daarnaast biedt de organisatie ook ondersteuning voor ouders en leerkrachten, omdat rouw niet alleen een individueel proces is, maar ook invloed heeft op de directe omgeving van het kind. Missing You richt zich specifiek op kinderen, tieners en jongvolwassenen die iemand zijn verloren, maar hun methode van ‘verweven’ in plaats van ‘verwerken’ kan voor iedereen steun en houvast betekenen, niet alleen voor jongeren.
Sibille Declerq is algemeen coördinator bij Missing You, die jongeren helpt omgaan met gemis en rouw, en merkt bijna dagelijks dat verjaardagen en feestmomenten vaak een confrontatie zijn met de lege stoel aan tafel en de afwezigheid van vertrouwde rituelen.
Sibille Declerq: Kinderen en jongeren zijn de rode draad doorheen mijn carrière. Vroeger bij de organisatie ‘Awel’. en nu, sedert enige tijd, bij Missing You. Ik geloof heel hard in de veerkracht van kinderen en jongeren, als we hen maar de gepaste steun geven. Missing You is er voor kinderen, jongeren en jongvolwassenen die een dierbare zijn verloren. We helpen hen om die dingen een plaats te geven, onder meer door hen in contact te brengen met lotgenoten.”
‘Verwerken’ vs ‘Verweven’
Sibille Declerq: Een verjaardag, die vroeger een feest was, de eerste vaderdag of moederdag zonder, , de proclamatie op school zonder, al die momenten kunnen plots beladen aanvoelen. Sommigen kiezen er spontaan voor om de dag in stilte te beleven, terwijl anderen net samenkomen om herinneringen te delen. Bij Missing You, en bij de jongeren die we begeleiden, vertrekken we altijd vanuit het individuele verhaal.
Er wordt vaak gesproken over het ‘verwerkingsproces’. Maar wij, bij Missing You, vertrekken vanuit de visie dat je rouw en verdriet niet hoeft te verwerken maar kan verweven in je leven. De term ‘verwerken’ suggereert dat er een eindpunt is, dat er een moment komt dat ‘het nu allemaal achter de rug is’. We benadrukken dat het normaal is, wat ze meemaken. Dat ze hier boos, verdrietig, of opstandig om mogen zijn. “Maar we werken inderdaad ook vanuit dat ‘duaal procesmodel’, waarbij we zowel bij de verlies- als bij de herstelkant van een rouwproces stilstaan.”
Deze theorie van ‘het duaal procesmodel’ stelt dat je, wanneer je iemand verliest, heen en weer beweegt tussen verlies en herstel. Je aandacht is het ene moment gericht op je verlies, terwijl op een ander moment je aandacht gaat naar verdergaan met je leven, de draad weer oppakken. Dat betekent dat er op die ‘momenten zonder’ ook nieuwe rituelen kunnen ontstaan die enerzijds het gemis in de verf zetten, maar dat tegelijkertijd op een positieve manier verweven in ‘het leven na’ ... bijvoorbeeld door bij verjaardagen of vieringen een plaats aan tafel mee te dekken, een stoel vrij te houden of een kaars aan te steken. Zo blijft de overledene zichtbaar deel uitmaken van die momenten. Voor de ene kan het bewaren van spullen van een dierbare essentieel deel uitmaken van dat leven-na’, voor de andere biedt net het opruimen van die spullen dan weer herstel.
Een proces zonder tijdscode
Sibille Declerq: “Iedereen is anders. Elk kind, elke jongere, elke jongvolwassene heeft zijn eigen achtergrond en het toelaten van verdriet, het erkennen van moeilijke momenten en het omarmen van nieuwe manieren om een dierbare te herinneren, helpen allemaal om met verlies om te gaan. We willen als organisatie onze maatschappij ook sensibiliseren rond de thema’s rouw en verlies. Rouw heeft geen tijdscode, het is een ongoing proces. ‘Verweven’ is voor ons een duurzamere manier om met gemis om te gaan, dan ‘verwerken’, dat een verwachtingspatroon suggereert - alsof er een eindpunt wordt opgelegd.